ORTOPEDİK REHABİLİTASYON

Ortopedik Rehabilitasyon Nedir ?

Konservatif tedavi yada cerrahi operasyona ihtiyaç duyulan tüm kas-iskelet sistemine ait hastalıklarda uygulanan cerrahi öncesi, sonrası, koruyucu ve konservatif  rehabilitasyon çeşitlerine ortopedik rehabilitasyon denir. Ortopedik rehabilitasyonda amaç hastanın mümkünse daha önceki fonksiyonel mobilite düzeyine ulaşmasıdır.

Konservatif tedavide, ortopedik rehabilitasyonun amacı ; değerlendirme sonrası hastanın cerrahiye gitmesini önlemek, kas iskelet zincirindeki bozulmaları durdurmak mümkünse eski haline getirmektir

Cerrahi öncesi rehabilitasyonda amaç; cerrahi sonrası ulaşılabilecek en iyi düzeye ulaşmak için hastayı cerrahi operasyona hazırlamaktır.

Cerrahi sonrası rehabilitasyonda amaç; cerrahi sonrası hastanın olabilecek en kısa sürede günlük yaşam aktivitelerine dönmesidir.

Koruyucu rehabilitasyonda amaç; hastanın postürü, yürüyüşü, çalışma ortamı  ve kas iskelet sistemini değerlendirerek olası problemlerin ve hastalıkların önüne geçmektir.

Sağlıkla ilgili tüm alanlarda olduğu gibi ortopedik rehabilitasyon da multidisipliner bir yaklaşımın önemi tartışılmazdır.

Konservatif Tedaviye Dahil Meslek Grupları

  • Fizyoterapist
  • Protez-ortez uzmanı
  • İş-uğraşı terapisti
  • Rehabilitasyon hemşire
  • Psikiyatr
  • Hasta bakıcı
  • Diyetisyen
  • Doktor

Ortopedik Rehabilitasyonda Amaçlar

Ortopedik Rehabilitasyonda Kısa Dönem Amaçlar

1) Aktivite düzeyini azaltmak ve dinlenmek

2) Ağrı; ®TENS, diadinamik akım,enterfaransiyel v.b , mobilizasyonlar ve bantlama

3) İnflamasyonu azaltmak® soğuk uygulama

4) İntrakapsuler efüzyonu (kanama) / synoviti azaltmak

5) Ekstrakapsüler ödemi azaltmak® soğuk uygulama

6) Eklem hareket açısını arttırmak® korunması gereken dokuları koruyarak. (zarar görmüş dokularda hareket ettirme daha zararlı olabilir)

7) Hastayı ve hasta yakınlarını bilgilendirmek ve eğitmek

Ortopedik rehabilitasyon

Ortopedik Rehabilitasyonda Uzun Dönem Amaçlar

1) Muskulotendinöz fleksibiliteyi (kasın normal uzunluk ya da esnekliği) arttırmak

2) Kas gücünü yükseltmek

3) Kas enduransını yükseltmek

4) KVS enduransını yükseltmek

5) Normal biyomekaniksel fonksiyonları restore etmek® hangi kası gerip hangisini gevşeteceğimizi bilirsek hastalığın kronik bir seyre girmesini engellemiş oluruz. Eğer cerrah biomekaniksel ve kinezyolojik prensipleri dikkate almadan fiksasyon materyalini yerleştirirse, bu da birçok probleme neden olabilir.

6) Denge, proprioceptif ve kinestetik duyuları geliştrmek

8) Hastanın fonksiyonel mobilite düzeyini arttırmak ve günlük yaşam aktivitelerine dönüşünü sağlamak.

Hastanın rehabilitasyonunda esas amaç ortaya çıkan hastalığın sebebini araştırmak ve buna benzer problemlerin tekrar yaşanmasının önüne geçmektir.

Hastaların Değerlendirilmesi

Hasta kapıdan  içeriye girdiği gibi gözlem başlamalıdır. Hastanın yürüyüşü, bakışı, dengesi, yüz şekli, oturması, kalkması bize hastanın durumu hakkında bilgi verir.

İlk gözlemden sonra ayrıntılı bir değerlendirme başlar. Bu genel değerlendirme programımıza kısaca SOAP diyoruz, tabiki soap programı dışında her bir ortopedik hastalığın kendine özgü değerlendirmesi ve testlemeleri mevcuttur.

Subjektif değerlendirme: Bu değerlendirmede hastanın boyu ve kilosu,yaşı,mesleği,hobileri,şikayeti ve hikayesi hakkında kapsamlı bir bilgi edinilmelidir. Daha sonra inspeksiyon yapılır.İnspeksiyon genel,lokal ve palpasyon muayenelerini içerir.Genel inspeksiyonda hasta ayakta, yada duramıyorsa yatakta iken kapsamlı bir postür analizi yapılır.

Subjektif Değerlendirme

Bu değerlendirmede hastanın boyu ve kilosu,yaşı,mesleği,hobileri,şikayeti ve hikayesi hakkında kapsamlı bir bilgi edinilmelidir. Daha sonra inspeksiyon yapılır.İnspeksiyon genel,lokal ve palpasyon muayenelerini içerir.Genel inspeksiyonda hasta ayakta, yada duramıyorsa yatakta iken kapsamlı bir postür analizi yapılır.

Postür Değerlendirmesi

1) ayaklar (yada ayakkabılar) :öne postürü varsa ayakkabı uçları aşınmış olur.

2) alt bacak

3) diz

4) uyluk

5) pelvis-kalça

6) suprailyak eklem

7) vertebral kolon

8) omuz

9) kol

10) dirsek

11) önkol

12) el bileği ve el

13) total alingment(kemiksel anlamda)

Lokal olarak; kızarıklık var mı, deri nasıl(solgun;kuru;pul pul; döküntü  v.b.), ödem var mı, renk değişikliği var mı, şekil bozukluğu(çukurluklar v.b.), aşırı kıllanma gibi unsurların varlığı kontrol edilir.

Palpasyonda ise elin tersiyle(çünkü avuç içi terlidir)  ısı, hassasiyet, deri ve yumuşak dokunun mobilitesi, kaslardaki spazm ve atrofi,ödem, efüzyon,tendonların durumu(kalınlaşma,krepitasyon), eklemler gibi kriterler kontrol edilir.

Objektif Değerlendirme

Objektif değerlendirme ölçülüp analiz edilebilen değerler veren bir değerlendirmedir.

Objektif Değerlendirme Kullanılan Testler

  • Kas kuvvet testi
  • Eektrodiagnostik testler
  • Elem hareketlerinin değerlendirilmesi
  • Antropometrik ölçümler
  • Fonksiyon testleri
  • Duyu-algı-motor testleri
  • Refleks testleri
  • Performans-esneklik-çeviklik testleri
  • Postür analizi
  • Kısalık testleri
  • Ağrı değerlendirmesi
  • Denge ve koordinasyon testleri
  • Kas tonusu değerlendirilmesi
  • GYA değerlendirilmesi
  • Efor testleri
  • Yürüme testleri(ayaktaki nasır yerleri yükün taşındığı noktalardır)
  • Cihaz ve protezlerin fonksiyonel değ.

Refleksler

Fizyoterapistler refleksler konusunda yeterli bilgiye sahip olmalıdır. Zira hastayı devamlı nöroşirurjene göndermek mantıklı bir hareket değildir.Tedavi sırasında reflekslerde kayıp artarsa hasta vakit kaybetmeden cerrahiye gönderilmelidir. Bu testlerin  her bir ekstremite parçasına göre özelleşmiş varyasyonları bulunmaktadır.

Başlıca Testler

  • Postür değerlendirmesi
  • Lumbal bölgenin fleksiyon,ekstansiyon ve lateral fleksiyonu.
  • Parmak ucunda yürüme(S1)
  • Topuklarda yürüme(L4-5)
  • Lumbal bölgenin aktif rotasyonu
  • Femoral siniri germe
  • SLR(L4-S1)
  • Sakroilyak ekleme ait testler
  • Rezistif kalça fleksiyonu(L1-2)
  • Kalçanın pasif ROM’u
  • Rezistif diz ekstansiyonu(L3-4)
  • Diz fleksiyon,ekstansiyon,medial-lateral tilti
  • Üst motor tutulumu için babinski
HEMEN ARA